PHURTIO
Shouakhevi, Ajara, August 2007
Մշակութային Կովկաս միջազգային քաղաքացիական շարժումը շարունակում է իրականացնել քաղաքացիական ֆորումներ հանուն հանդուրժողականության, փոխհամաձայնության ու համերաշխ համակեցության: Այս տարի ֆորումը հյուրընկալվեց Լեռնային Աջարիայում՝ Շուախեվիում: Այս հրաշալի վայրը՝ զարմանալի մաքուր օդով եւ կուսական բնությամբ, գտնվում է Սխալտա-Խիխանիի եւ Մարետիի անձավներում:
Պատահական չէ, որ Լեռնային Աջարիան ընտրվել է հաշվով չորրորդ միջմշակութային հանդիպման վայր: Այն հայտնի է մշակութային եւ կրոնական բազմապիսությամբ, ուր տարբեր ազգության եւ կրոնի պատկանող մարդիկ կողք կողքի ապրում են փոխհանդուրժողականության ու փոխհամաձայնության պայմաններում:
Միջազգային խումբը տեղավորվեց Շուախեվիի մարզկենտրոնում՝ Նոդարի Դավիտաձեի, Նարգիզ Պուտկարաձեի, Օտարի Ցինարիձեի եւ Զուրաբի Դավիտաձեի ընտանիքներում: Տանտարերը մեծ ոգեւորությամբ իրենց հարկի տակ ընդունեցին խմբի ներկայացուցիչներին :
Բնակվելով տեղաբնակների հետ՝ մենք հնարավորություն ստացանք ծանոթանալ տեղի մշակութային առանձնահատկություններին, այդ թվում՝
- Ժողովրդական կիրառական արվեստ (կավագործություն, դարբնություն, փայտահատություն եւ այլն), ոստայնանգություն.
- Ժաղովրդական ճարտարապետություն (բնակելի տուն եւ տնտեսական կառույցներ, տան նախագիծ, փայտե տների մշակույթ).
- Բանարվեստի մշակույթ (պատմություն, տեղացիների լեգենդները իրենց շրջանի, գյուղի մասին).
- Ծեսեր եւ ավանդույթներ (կրոնական տոներ, հյուրասիրություններ, հյուրընկալության սովորույթներ).
- Տեղական արտադրություն (եգիպտացորեն, գինեգործություն, ծխախոտոգործություն):
Ինչպես նախորդ հանդիպումներին, մասնակիցների խումբը տեղի բնակիչների հետ միասին ձեռնամուխ եղավ մի շարք գործողությունների.
- Պատմական հուշարձանների մաքրում: Խումբն այցելեց Օկրոպիլաուրի, Խեմշիաշվիլի ամրոցները, Փուրտիո, Դանդալո, Մախունսեթի քարե հին կամուրջները՝ նպատակ ունենալով հուշարձանների տարածքները մաքրելու եւ բարեկարգելու:
- Շփում տեղի բնակչության հետ, վարջիններիս մշակութային առանձնահատկությունների ուսումնասիրում: Խումբն եղավ Նիգազեուլի, Խինչաուրի, Բրիլի, Դաբաձվելի գյուղերում: Նիգազեուլիում մենք այցելեցինք Աջարիայի ազգային հերոս Սեմին Խեմշիաշվիլիի թանգարանը, որտեղ առիթ ունեցանք ծանոթանալ գյուղի պատմությանը:
Նիգազեուլիում եղանք Աբաշիձեի, Պուտկարաձեի, Ցեխվլաձեի ընտանիքներում, ծանոթացանք նրանց կենցաղին, արհեստներին, համտեսեցինք տնական անչափ համեղ կերակուրներ: Տեղի բնակիչները «Մշակութային Կովկաս» քաղաքացիական շարժման թանգարանին նվիրեցին ազգային արհեստները ներկայացնող տարբեր իրեր:
Խինչաուրի գյուղում մենք հյուրընկալվհցինք Մարիամոբա կրոնական տոնին, որին ներկա էր Շուախեվիի շրջանի ողջ բնակչությունը: Այստեղ մենք ականատես եղանք վրացական երգչախմբի ելույթի եւ մասնակցեցինք իսկական վրացական ճաշկերույթի՝ազգային ուտեստներով եւ ավանդական կենացներով:
Խումբն այցելեց նաեւ Շուախեվիում վերջերս գործող մանվածքագործական արհեստանոց: Այնտեղ տեղի կանանց եւ աղջիկներին սովորեցնում էին գործել փարդակի (պատի փոքրիկ գորգեր), գլխաշորեր, ինչպես նաեւ նախշերով ձեւվավորումներ կատարել:
Շուախեվիի ֆորումին կային նաեւ նորամուծություններ (պետք է նշել բավականին հաջողված)՝ մշակութային workshop-երը: Ֆորումի մասնակիցներից Արման Թադեւոսյանը՝ Գյումրիից, անցկացրեց խեցեգործության workshop-ը: Ստեղծագործական աշխատանքի համար կավ հալթայթել մեզ օգնեցին Բրիլի գյուղի (որի անվանումը վրացերենում կավ է նշանակում) երիտասարդները: Մասնակիցները գյուղացիների հետ միասին մեծ հետաքրքրությամբ ու ոգեշնչումով կերտում էին հաշտությունն ու համերաշխությունը, ընկերեսիրությունն ու հումանիզմը խորհրդանշող տարբեր քանդակներ, հուշանվերներ, ամանեղեն եւ արձանիկներ:
Այնուհետեւ պատրաստած իրերը թրծեցինք բաց խարույկի մեջ, որն իր շուրջն հավաքեց գյուղի բնակիչներին՝ այս իրադարձությունը վերածելով կատարյալ տոնի:
Կիսաայրված, կիսասեւացած խեցեղենը բավականին գեղեցիկ էր ստացվել. այնքան լավ, որ վրացական անցակետում մեզ նույնիսկ կասկածեցին հնությունների ապօրինի արտահանման մեջ. հավանաբար լավ էինք աշխատել;
Ֆորումի մյուս մասնակից Ալեքսեյ Մանուկյանը անցկացրեց նկարչական workshop: Մասնակիցներին տրվեց կտավ, ներկեր եւ ստեղծագուրծական բացարձակ ազատություն: Աննկարագրելի տեսարան էր. մարդիկ անկախ տարիքից, մասնագիտությունից, ազգությունից եւ կրոնական պատկանելությունից հնարավոր բոլոր միջոցներով կերտում էին կտավներ՝ համատեղ ստեղծագործական աշխատանքի հրճվանքից ճառագելով դրական լիցքեր:
Տարբեր ազգության եւ դավանանքի ներկայացուցիչներ աշխաըում ու ստեղծագործում էին միասին: Համատեղ գործունեության պտուղները՝ մաքրված մշակութային հուշարձանները, խեցեղենը, կտավները եւ ամենագլխավուրը՝ խաղաղության եւ համերաշխության շնչով տոգորվոծ հոգիները, կարծես, դարձան Հարավային Կովկասում խաղաղ համակեցության խորհրդանիշեր: Խաղաղություն, որը հանուն բոլոր հարավկովկասցիների բարօրության, հիրավի, խիստ անհրաժեշտություն է:
